ภาษีของคนทำงานต่างประเทศ ตอนที่ 1

โดย ดร. สุวรรณ วลัยเสถียร
ประธานชมรมคนออมเงิน www.saverclub.org
สงวนลิขสิทธิ์

          กฎหมายของไทยเก็บภาษีจากแหล่งเงินได้ เรียกสั้น ๆ คือ “ทำงานที่ไหนให้เสียภาษีที่นั่น” ดังนั้น ถ้าแหล่งที่ก่อให้เกิดเงินได้ เช่น ทำงานในประเทศไทย (Thailand Source Income) ผู้นั้นก็ต้องเสียภาษีไทย ไม่ว่าเงินได้นั้นจะจ่ายในหรือนอกประเทศ

          ในทางตรงกันข้าม หากคุณมีเงินได้จากแหล่งนอกประเทศ (Foreign Source Income) กล่าวคือ คุณทำงานต่างประเทศให้แก่นายจ้างที่อยู่ต่างประเทศ คุณก็ไม่ต้องเสียภาษีไทย ในขณะนี้ประเทศไทยได้ทำอนุสัญญาเพื่อการเว้นการเก็บภาษีซ้อน (Double Tax Agreement หรือ DTA) กับประเทศต่าง ๆ รวม 54 ประเทศ ดังต่อไปนี้

ในเวลาเดียวกันประเทศไทยก็กำลังเจรจาสัญญา DTA กับประเทศต่าง ๆ อื่น ซึ่งต่อไปในอนาคตก็จะมีจำนวนเพิ่มขึ้นอีก

          สัญญา DTA ช่วยให้การตีความในเรื่องภาระการเสียภาษีชัดเจนขึ้น และทำให้ไม่มีการเก็บภาษีซ้ำซ้อน ไม่ว่าจะเป็นการยกเว้นภาษีของเงินได้ของประเทศหนึ่ง จะไม่ต้องไปเสียภาษีในอีกประเทศหนึ่ง หรือใช้วิธีการให้เครดิตภาษี เช่น ถ้าคุณทำงานในประเทศสิงคโปร์ และได้เสียภาษีในประเทศสิงคโปร์แล้วในอัตราที่ต่ำกว่าประเทศไทย หากภายหลังมีการเอาเงินได้เข้ามาในประเทศไทยในปีเดียวกันโดยคุณเป็นผู้อยู่ ในประเทศไทยเกินกว่า 180 วัน ในปีนั้น การนำเงินเข้ามาก็ต้องเสียภาษี แต่ภาษีที่ได้ชำระในประเทศสิงคโปร์สามารถใช้เป็นเครดิตเพื่อหักออกจากภาษี ของไทยได้

ก่อนอื่นต้องพิจารณาว่าแหล่งเงินได้ในประเทศไทยเกิดจากอะไรบ้าง

1. ค่าตอบแทนจากหน้าที่การงานที่ทำในประเทศไทย
2. เงินได้จากกิจการที่ทำในประเทศไทย
3. เงินได้จากกิจการของนายจ้างในประเทศไทย หรือ
4. เงินได้จากทรัพย์สินที่อยู่ในประเทศไทย

ขอให้สังเกตุว่า เงินได้ที่เกิดจากแหล่งในประเทศไทยไม่ว่าจะจ่ายที่ใดก็ตาม เช่น ตกลงให้นายจ้างหรือผู้ว่าจ้างในประเทศไทยให้จ่ายค่าจ้างในต่างประเทศ ก็ยังต้องเสียภาษีไทยอยู่ดี นอกจากนี้ หากนายจ้างหรือผู้ว่าจ้างอยู่ในประเทศไทยก็ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ตามมาตรา 50 ของประมวลรัษฎากรอีกด้วย

          ในทางตรงกันข้าม ก็มีเงินได้เกิดจากแหล่งนอกประเทศไทยดังที่กำหนดไว้ในมาตรา 40 วรรคสอง ดังนี้

1. หน้าที่ งานที่ทำในต่างประเทศ
2. กิจการที่ทำในต่างประเทศ
3. ทรัพย์สินตั้งอยู่ในต่างประเทศ

เงินได้ทั้งสามจำพวกข้างต้น ผู้รับไม่ต้องเสียภาษีในประเทศไทย เว้นแต่ว่าผู้นั้นเป็นผู้อยู่ในประเทศไทยถึง 180 วันขึ้นไป และนำเงินได้ที่เกิดต่างประเทศในปีนั้นเข้ามาในประเทศไทยในปีเดียวกัน

          ปัจจุบันอัตราภาษีของประเทศไทยค่อนข้างสูงเมื่อเปรียบกับประเทศในแถบเอเซีย ตะวันออกไกล เช่น ฮ่องกง ซึ่งมีอัตราอยู่ที่ประมาณ 17.5% และสิงคโปร์ก็อยู่ที่ประมาณ 22% นอกจากนี้ทั้งฮ่องกงและสิงคโปร์ ยังมีกฎหมายยกเว้นภาษีของเงินปันผลและกำไรจากการลงทุน (Capital Gain) อีกด้วย

          การที่จะพิจารณาว่าประเทศไทยเก็บภาษีในอัตราสูงหรือต่ำ นอกจากจะต้องดูอัตราภาษีที่เรียกเก็บแล้วก็ยังต้องพิจารณาถึงว่าผลประโยชน์ ที่ประชาชนได้รับจากรัฐบาลว่ามีมากน้อยเพียงใด เพราะบางประเทศแม้จะเรียกเก็บภาษีสูง แต่รัฐบาลก็ดูแลประชาชนของเขาอย่างทั่วถึง เช่น มีสวัสดิการตั้งแต่แรกเกิด มีเงินบำเหน็จบำนาญเมื่อชราภาพ มีความปลอดภัยในชีวิตร่างกาย และทรัพย์สิน รวมทั้งการกินอยู่ก็มีบริการสาธารณะที่มีประสิทธิภาพ ยกตัวอย่าง เมื่อเดือนมิถุนายน 2553 เกิดฝนตกหนักในประเทศสิงคโปร์จนน้ำถึงกับท่วมถนน Orchard ซึ่งเป็นย่านธุรกิจใหญ่สำคัญของประเทศ เทียบได้กับย่าน Ginza ของกรุงโตเกียว หรือย่านถนน Nathan ของฮ่องกง ปรากฎว่าชาวสิงคโปร์ต่อว่ารัฐบาลอย่างมากว่า พวกเขาเสียภาษีสูงแล้ว (หากดูว่าเขาเสียแค่ 22% ก็ไม่น่าจะสูง เพราะประเทศไทยเสียสูงสุดถึง 37%) และสำทับว่ารัฐบาลจะต้องดำเนินการไม่ให้เกิดน้ำท่วมอีกอย่างเด็ดขาด เพราะเป็นย่านการค้าที่สำคัญ ทำให้ธุรกิจของเขาเสียหาย

ในตอนที่ 2 เราจะไปศึกษาวิธีเสียภาษีให้น้อยตามแนวของกฎหมาย